Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu tarafından yayınlanan “Kadın İstihdamı Ekseninde Aile Dostu Politikalar” raporu, doğum sonrası kadınların iş hayatından hızla uzaklaştığını gözler önüne serdi. Yapılan araştırma, 1,4 milyon kadının katılımıyla gerçekleştirildi ve bu durumun ekonomiye yüz milyarlarca liralık kayba neden olduğunu ortaya koydu.
İLK YILDA ÖNE ÇIKAN AYRILMA ORANLARI Türkiye Gazetesi’nde yer alan habere göre, doğumdan sonraki ilk iki ay içinde kadınların yüzde 3,7’si işten ayrılırken, bu oranın altıncı ayda yüzde 39,9’a ve on ikinci ayda ise yüzde 56,5’e yükseldiği kaydedildi. Veriler, kadınların işten ayrılma sürecinin ani bir kopuş yerine zamanla artan bir ayrılma eğilimi gösterdiğini ortaya koymakta. Bu durumun arkasında, bakım yükünün büyük oranda kadınların üzerinde kalması, iş ve aile dengesinin sağlanamaması, esnek çalışma olanaklarının kısıtlı olması ve yeterli bakım hizmetlerinin olmaması gibi etkenler bulunuyor.
HAKLARIN KULLANIMI DÜŞÜK Rapora göre, kadınların sadece yüzde 24,22’si ücretsiz izinden yararlanabiliyor. Ayrıca, ücretsiz izin ve yarı zamanlı çalışma gibi hakların kullanımında da önemli kısıtlamalar mevcut.
EKONOMİK ETKİLERİ YÜZ MİLYARLARCA LİRA 2016-2024 yılları arasında doğum sonrası işten ayrılan ve geri dönmeyen 309 bin 581 kadının sadece yarısının istihdamda kalması halinde, 797 milyar TL prim geliri ve 491 milyar TL vergi geliri elde edilebilecekti. Bu kayıplar, meselenin makroekonomik boyutunu gözler önüne seriyor.
ÇÖZÜM: AİLE DOSTU POLİTİKALAR Rapor, aile dostu politikaların benimsenmesi gerektiğini vurguluyor. Gelir güvencesi, ebeveyn izinleri, bakım sorumluluklarının paylaşılması, uygun fiyatlı kreş imkanları ve esnek, güvenli çalışma modelleri, kadınların iş hayatına yeniden katılımını desteklemek adına atılacak önemli adımlar arasında yer alıyor.
İŞE DÖNÜŞ VAR AMA AYNI YER DEĞİL İşten ayrılan kadınların yüzde 64,33’ü yeniden istihdama dönerken, ortalama dönüş süresi 13,3 ay olarak belirleniyor. Ancak, yalnızca yüzde 15,9’u aynı işyerine geri dönebilmekte. Kadınların yüzde 48,2’si aynı sektörde, yüzde 53,1’i ise aynı meslekte çalışmaya devam ediyor.
KÜÇÜK İŞLETMELERDE RİSK DAHA FAZLA Eğitim ve sağlık gibi düzenli çalışma saatlerine sahip sektörlerde işten ayrılma oranları daha düşükken, vardiyalı ve emek yoğun sektörlerde bu oran artış gösteriyor. Büyük işletmelerde işten ayrılma oranı yüzde 15 seviyesindeyken, küçük işletmelerde bu oran yüzde 43’e kadar çıkıyor. Bu durum, kurumsal imkanların ve esnek çalışma koşullarının kadınların iş hayatında kalmasında kritik rol oynadığını göstermektedir.
